Gccc-logo.png


მუხლი 69. გარიგების ფორმა

From Georgian Civil Code Commentary
Jump to: navigation, search

მთავარი პროექტის შესახებ კომენტარის შესახებ ავტორები კონტაქტი

მუხლი 69. გარიგების ფორმა


თორნიკე დარჯანია
ბოლო დამუშავება: 24 დეკემბერი, 2017

1. გარიგება შეიძლება დაიდოს ზეპირად ან წერილობითი ფორმით.

2. გარიგება წერილობითი ფორმით შეიძლება დაიდოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით.

3. გარიგების წერილობითი ფორმის არსებობისას საკმარისია გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერა.

3¹. მხარდაჭერის მიმღების მიერ გარიგების წერილობითი ფორმით დადებისას მას, მხარეების გარდა, ხელს აწერს მხარდამჭერი. მხარდამჭერი ხელმოწერით ადასტურებს მხარდაჭერის მიმღების მიერ გარიგების დადებისას სასამართლოს გადაწყვეტილებით განსაზღვრული მხარდაჭერის გაწევას.

4. მექანიკური საშუალებებით ხელმოწერის აღდგენა, განმეორება ან აღბეჭდვა დასაშვებია იქ, სადაც ეს მიღებულია ჩვეულებად, მათ შორის, ფასიან ქაღალდებზე ხელის მოწერისას, რომელთა გამოშვებაც დიდი რაოდენობით ხდება.

5. წერილობითი ფორმის არსებობისას, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით გარიგება ან გარიგების მონაწილე მხა რეთა ხელმოწერების ნამდვილობა უნდა დაამოწმოს ნოტარიუსმა ან კანონით გათვალისწინებულმა სხვა პირმა.

საქართველოს 2006 წლის 8 დეკემბერის კანონი №3879 _ სსმ I, №48, 22.12.2006 წ., მუხ.321
საქართველოს 2015 წლის 20 მარტის კანონი №3339 _ ვებგვერდი, 31.03.2015წ.

I. ნორმის არსი და მიზანი

1

ნორმა 68-ე მუხლთან კავშირში ქმნის ერთიან საფუძველს გარიგების ფორმის თავისუფლების პრინციპის განსამტკიცებლად. იგი, ამასთანავე, განსაზღვრავს გარიგების ფორმის სახეებს. ნორმის პირველი ნაწილი ეხება უშუალოდ გარიგების ფორმის სახეებს („ზეპირი“ და „წერილობითი“). ნორმის მეორე ნაწილი აზუსტებს 68-ე მუხლის დანაწესს, კერძოდ, იგი განმარტავს 68-ე მუხლში მოცემულ „კანონით დადგენილ ფორმას“ და მოიაზრებს მასში წერილობით ფორმას. მეორე ნაწილი განამტკიცებს ასევე გარიგების ფორმის თავისუფლების პრინციპს – მხარეებმა თვითონ განსაზღვრონ გარიგების ფორმის სახე, ანუ ზეპირის ნაცვლად გარიგება გააფორმონ მარტივი ან რთული წერილობითი ფორმით, ან გამოიყენონ სხვა ფორმა. ნორმის მე-3 ნაწილი ეხება გარიგების წერილობითი ფორმით დადებისას მხარის/ მხარეების მიერ მათი ნების გამოვლინების დადასტურების მექანიზს, ანუ წერილობითი ფორმის კონსტიტუციურ ატრიბუტს – ხელმოწერას. ნორმის 31 ნაწილი მუხლს დაემატა 2015 წლის 20 მარტს განხორციელებული ცვლილებების შედეგად და არეგულირებს მხარდამჭერის მიერ ხელშეკრულების ხელმოწერით დადასტურების სავალდებულობას. ნორმის მე-4 ნაწილი ეხება ხელმოწერის ავთენტურობიდან გამონაკლისს – მექანიკური საშუალებებით ხელმოწერის „აღდგენას, განმეორებას ან აღბეჭდვას“. ნორმის მე-5 ნაწილში კი დარეგულირებულია ე.წ. რთული წერილობითი ფორმა – ნოტარიუსის მიერ გარიგების დამოწმების შემთხვევა. ხელშეკრულებებისთვის ფორმას- თან დაკავშირებული სპეციალური რეგულირებები მოცემულია სკ-ის 328-ე მუხლში (დამატ. იხ. იქ.)

II. გარიგების ფორმის სახეები

1. „ზეპირი ფორმა“

2

აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ 69-ე მუხლის არსებული რედაქციის პირველი და მეორე ნაწილები ჩამატებულია 2006 წლის ცვლილებების შედეგად. აქედან გამომდინარე, ნორმის თავდაპირველ რედაქციაში არ იყო მოხსენიებული ის, რომ გარიგების დადება შესაძლებელია ზეპირად ან წერილობით. აქედან გამომდინარე, ისმის კითხვა, მიეკუთვნება თუ არა ზეპირობა (გარიგების ზეპირად დადება) გარიგების ფორმის სახეს. ლიტერატურაში გავრცელებული ერთ-ერთი მოსაზრების თანახმად, ზეპირი ფორმა არ უნდა განეკუთვნებოდეს კანონით განსაზღვრულ ფორმის სახეობებს, და ნების გამოვლენა ზეპირად, კონკლუდენტურად თუ დუმილით უნდა ექცეოდეს ფორმის თავისუფლების ფარგლებში.[1] აღნიშნულზე შესაძლოა მეტყველებდეს ნორმის ფორმულირება – „ზეპირად ან წერილობითი ფორმით“ და არა „ზეპირი ან წერილობითი ფორმით“. ამ მოსაზრების სასარგებლოდ მეტყველებს ასევე ის, რომ კოდექსი რამდენიმე ადგილას იმეორებს 69-ე მუხლის ფორმულირებას „წერილობითი ფორმით ან ზეპირად“ (იხ. მაგ., 931 I ან 624). გარდა ამისა, „ზეპირობა“ ვერ ასრულებს იმ ფუნქციებს, რომელსაც კანონმდებელი ფორმის (და მისი სახეების) დაწესებით ისახავს მიზნად, შესაბამისად, მიზანშეწონილია ითქვას, რომ „ზეპირობა“ არ არის ფორმა, რომელსაც კანონმდებელი უწესებს რომელიმე გარიგების დადებას, იგი მხარის მიერ ფორმის განსაზღვრის თავისუფლების ფარგლებში ხვდება. მაშასადამე, 69-ე მუხლით განსაზღვრულ ფორმებს მიეკუთვნება „მარტივი წერილობითი ფორმა“ და „სანოტარო დამოწმება“ (იგივე რთული წერილობითი ფორმა). მეორე მოსაზრების მიხედვით, ზეპირობა მიჩნეულ უნდა იქნეს ფორმის სახედ.[2] მიუხედავად დოგმატური განსხვავებისა, აღნიშნული გამიჯვნა პრაქტიკული თვალსაზრისით უმნიშვნელოა. უნდა აღინიშნოს, რომ ხელშეკრულებების დადება ტექნიკური საშუალებებით, მაგ. მოკლე ტექსტური შეტყობინებით, ელექტრონული ფოსტით, ფაქსით, დასკანერებული დოკუმენტების მიმოგზავნა და ა.შ. უნდა ჩაითვალოს ზეპირად დადებულად, ვინაიდან ამ დროს ვერ სრულდება წერილობითი ფორმის წინაპირობები, კერძოდ, არ არის სახეზე ხელმოწერა. სხვა შემთხვევა გვაქვს მაშინ, როდესაც ზემოაღნიშნული საშუალებებით დადებულ ხელშეკრულებას თან ერთვის კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერა (იხ. ქვემოთ).

2. წერილობითი ფორმა

3

ნორმის მე-2 ნაწილი ადგენს, რომ გარიგების წერილობითი ფორმით დადება შესაძლებელია მაშინ, თუ (1) კანონი ითხოვს ფორმასავალდებულოობას ან (2) მხარეები შეთანხმდნენ გარიგების წერილობითი ფორმით დადებაზე. 69 II მუხლის რეგულირება გამომდინარეობს 68-ე მუხლიდან. 69 II მუხლის ფორმულირება – „კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში“ – მოიაზრებს 68-ე I 1 მუხლის ფორმულირებას – „კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა“. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ 68 I 1 მუხლის რეგულირება უფრო ზოგადია და კანონმდებელს შესაძლებლობას უტოვებს (წერილობითის გარდა) სავალდებულოდ დაამკვიდროს ასევე სხვა ფორმის სახეები (მაგ., ელექტრონული). 69 II მუხლის ფორმულირება – „გარიგება წერილობითი ფორმით – შეიძლება დაიდოს ... მხარეთა შეთანხმებით“ შეესაბამება 68-ე I 2 მუხლის ფორმულირებას და კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ფორმის განსაზღვრის თავისუფლების პრინციპს (შდრ. 68 მუხლის პირველი ველი).

4

გარიგების წერილობითი ფორმით დადებას აქვს (1) გაფრთხილების, ანუ ნების ნაჩქარევად (დაუფიქრებლად) გამოვლენისგან დაცვის ფუნქცია; (2) სიცხადისა და მტკიცების ფუნქცია; (3) იდენტიფიცირების და ნამდვილობის ფუნქცია; (4) დ) ინფორმაციის მიწოდების და კონსულტაციის გაწევის ფუნქცია (დაწვრ. იხ. 68 მუხლი მე-3 ველი).

5

69 II მუხლი ეხება მარტივ წერილობით ფორმას, მაშინ, როდესაც 69 V ადგენს ე.წ. რთულ წერილობითი ფორმის,[3] მავე სანოტარო წესით ხელშეკრულების დადების წინაპირობებს. ბაზარზე გავრცელებულია ასევე ე.წ. ელექტრონული ფორმით ხელშეკრულებების დადება.[4] აღნიშნული ფორმით დადებული ხელშეკრულება შეფასებულია როგორც მარტივი წერილობითი ფორმით დადებულ ხელშეკრულებასთან გათანაბრებული ხელშეკრულება.[5] ამ მხრივ მნიშვნელოვანი ნორმატიული აქტია 2008 წლის 14 მარტის კანონი „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“. აღნიშნული კანონის მიზანია შესაძლებელი გახადოს სამართლებრივ ურთიერთობებში თანამედროვე საინფორმაციო და კომუნიკაციის ტექნოლოგიების გამოყენება, რათა დაზოგილ იქნეს მხარეთა ხარჯები და დრო. ვინაიდან ნების გამოვლენა 69-ე III მუხლის მიხედვით წერილობითი ფორმით მოითხოვს ხელმოწერის არსებობას, ზემოაღნიშნული კანონის მიღებამდე სავალდებულო იყოს კომპიუტერზე აკრეფილი ტექსტის ამობეჭდვა და ხელის მოწერა. აღნიშნული კანონით აღარ არსებობს ამის საჭიროება და უფრო მეტიც, შესაძლებელია სრული სამართლებრივი ურთიერთობის ელექტრონულ ფორმატში განხორციელება (ადგილის დაზოგვის მიზნით), მისი ელექტრონულად შენახვა და შემდგომ მისი ხელახალი გადამუშავება. ელექტრონული ფორმის წერილობით ფორმასთან გათანაბრება წინაპირობად აწესებს, რომ შესაძლებელი იყოს ნების გამომვლენის იდენტურობის დადგენა, მისი ნამდვილობის გადამოწმება და ამით თავიდან იქნეს აცილებული გაყალბების შესაძლებლობა. აქედან გამომდინარე, ელექტრონული დოკუმენტით ნების გამომვლენმა არა მარტო საკუთარი სახელი უნდა მიუთითოს, არამედ დოკუმენტს უნდა დაურთოს კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერა (დაწვრ. ქვემოთ 22-ე და შემდგომი ველები).

ა) კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევა

6

მხარეები ვალდებულნი არიან ხელშეკრულება გააფორმონ წერილობი- თი ფორმით მაშინ, როდესაც კანონი ამას პირდაპირ ითვალისწინებს (იხ. 68-ე მუხლის კომენტ. ველი 4-7). ეს დანაწესი ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსში და ასევე მის გარეთ დარეგულირებულ გარიგებებთან დაკავ- შირებით. სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით სავალდებულო წერილობითი ფორმა სჭირდებათ მაგალითად, შემდეგ (როგორც ცალმხრივ, ისე ორმხრივ) გარიგებებს: 181 III, 66, 183 (უძრავ ნივთზე გარიგება), 208 (მრავალბინიან სახლში ინდივიდუალური საკუთრების საგნის შეძენა), 258 (რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობა), 259 (მოთხოვნებისა და ფასიანი ქაღალდების დაგირავება), 260 (მფლობელობითი გირავნობის წარმოშობა), 282 I (მოგირავნის მიერ დამგირავებლის წერილობითი გაფრთხილების ვალდებულება), 289, 295, 302 (იპოთეკის წარმოშობა), 321 (ხელშ. ქონების გადაცემის შესახებ), 323 (უძრავი ქონების გასხვისება), 341 (ვალის აღიარება), 418 II (პირგასამტეხლოზე შეთანხმება), 426 (მოვალის გარანტია), 506 I (განვადებით ნასყიდობა), 525 III (ჩუქების შეპირება) და ა.შ. სამოქალაქო კოდექსის გარეთ სავალდებულო წერილობითი ფორმის მაგალითად შეიძლება მოვიყვანოთ: მეწარმეთა შესახებ კანონის 3 IV1 (პარტნიორთა წესდება), 43 II (წილის დათმობის ხელშეკრულება) და ა.შ.

ბ) მხარეთა შეთანხმება

7

იმ შემთხვევაში, თუ კანონი გარიგებისთვის არ ითვალისწინებს წერილობით ფორმას, მხარეებს ამ გარიგებისთვის შეუძლიათ შეათანხმონ ნებისმიერი ფორმა სურვილის მიხედვით. აქ იგულისხმება არა მარტო კანონით გათვალისწინებული ფორმის სახეები, არამედ სხვა სახეებიც (მაგ., ელექტრონული ფოსტა, ელექტრონული შეტყობინება ტელეფონზე და ა.შ.). შეთანხმება გარკვეული ფორმის დაცვის თაობაზე არ საჭიროებს ფორმის დაცვას, ანუ იგი ფორმისგან თავისუფალია, იგი შესაძლებელია შეთანხმდეს ასევე კონკლუდენტურადაც (იხ. დამატ. 68-ე მუხლის კომენტ. ველი 8).

III. წერილობითი ფორმის წინაპირობები

1. წერილობითი დოკუმენტი

8

წერილობითი ფორმის შემთხვევაში ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია გარიგების წარმოშობისკენ, გამოვლენილ უნდა იქნეს ანბანური ასო-ნიშნებით. ტექსტის დიზაინს, სახეს, შრიფტსა და შრიფტის ზომას, როგორც წესი, არ ექცევა ყურადღება (იხ. გამონაკლისები ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების შემთხვევაში). 69-ე მუხლი პირდაპირ არ ასახელებს ტერმინს „დოკუმენტი“, როგორც წერილობითი ფორმის გამოხატულებას. 69 III მუხლის ფორმულირება გვაძლევს იმის დასკვნის შესაძლებლობას, რომ წერილობითი ფორმა მოითხოვს დოკუმენტის არსებობას, რომელზეც უნდა განთავსდეს მხარეთა ხელმოწერები.[6] ზოგადი წესის მიხედვით, დოკუმენტის შედგენა შესაძლებელია ქართულ ან უცხოურ, ასევე, მკვდარ ან იშვიათ ენაზე, მთავარია ის, რომ მისი თარგმნა შესაძლებელი იყოს და ამის მეშვეობით დოკუმენტი გასაგები გახდეს.[7] თუმცა, ლიტერატურაში გაზიარებული ერთ-ერთი მოსაზრების მიხედვით, ნების გამოვლენა შეიძლება ჩაითვალოს ბათილად და არ მოჰყვეს მას სამართლებრივი შედეგები მაშინ, როდესაც ერთი პირის მიერ გამოვლენილი ნება იმ ენაზე იქნება გამოვლენილი, რომელიც მეორე პირს არ შეეძლო გაეგო და გარემოებებით ეს ფაქტი დადასტურდება.[8] აღნიშნულთან დაკავშირებით საინტერესოა აჭარის უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილება სანოტარო აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე: სანოტარო აქტი ბათილად იქნა ცნობილი, რადგან ნების გამომვლენი პირი ეროვნებით რუსი იყო, ხოლო ნოტარიუსმა მას არ შესთავაზა თარჯიმანი.[9] თუმცა, სხვა შემთხვევაში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ნოტარიუსის მიერ „ნოტარიატის შესახებ“ კანონისა და „სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ“ ინსტრუქციის დარღვევის შედეგად გარიგების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ გარიგების სანოტარო წესით გაფორმებისას ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედებათა შესრულების დადგენილი წესის დარღვევა არ იწვევს გარიგების ბათილობას (59-ე მუხლის საფუძველზე), თუკი გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენა ნამდვილია და ეჭვს არ იწვევს.[10]

9

დოკუმენტი შეუძლიათ შეადგინონ თვითონ მხარეებმა, ან მესამე პირებმა როგორც ხელნაწერის სახით, ისე საბეჭდი მანქანით ან კომპიუტერით.[11] ასევე უმნიშვნელოა ის მასალა, რომელზეც ხდება ასო-ნიშნების აღბეჭდვა. მთავარია ის, რომ მასალა შესაძლებელს ხდიდეს მასზე გამოსახული ასო-ნიშნების ხანგრძლივი პერიოდით შენახვას.[12] დოკუმენტზე ადგილისა და თარიღის დასმა არ უნდა ჩაითვალოს ნამდვილობის წინაპირობად. იმ შემთხვევაში, თუ საკამათოა თარიღი იმის გამო, რომ მხარე აცხადებს, ხელშეკრულების დადების მომენტში ქმედუუნარო იყო, მაშინ სამართლიანია მასვე დაეკისროს ამის დამტკიცების ვალდებულება.[13]

10

თუ რა შინაარსს უნდა შეიცავდეს წერილობითი დოკუმენტი, გამომდინარეობს თავად კოდექსის ნორმებიდან (მაგ., 892 I). იშვიათად, თუმცა, ზოგ შემთხვევაში მხოლოდ ერთი მხარის ნების გამოვლენა საჭიროებს წერილობით ფორმას (525 III). როგორც წესი, წერილობითი დოკუმენტი უნდა მოიცავდეს მთლიან გარიგებას. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ ყველა შეთანხმება, რომელიც მხარეთა წარმოდგენით გარიგების ნაწილია, შეტანილ უნდა იქნეს დოკუმენტში. სხვა შემთხვევებში დოკუმენტის სავალდებულო შინაარსი გამომდინარეობს ფორმის დაცვის მიზნიდან. მაგალითად, გაფრთხილების ფუნქციის გამო, თავდების მიერ თავდებობის გაცხადებისას აუცილებელია წერილობით დოკუმენტში მითითებულ იქნეს კრედიტორი, ძირითადი მოვალე და თავდების პასუხისმგებლობის რაოდენობრივად განსაზღვრული მაქსიმალური თანხა (იხ. 892 I).

11

როგორც წესი, აუცილებელია, რომ მთლიანი ფორმასავალდებულო გარიგება ერთ დოკუმენტში იყოს მოქცეული. ფორმის დაცვას არ საჭიროებს განმარტებითი დებულებები (შდრ. 68-ე მუხლი, მე-6 ველი). დოკუმენტი შესაძლოა შედგებოდეს რამდენიმე ფურცლისგან. განსაკუთრებით ამ შემთხვევაში სავალდებულოა, რომ ფურცლები ქმნიდეს დოკუმენტის ერთიანობის განცდას. აქ თავისთავად არ იგულისხმება მხოლოდ ფურცლების აკინძვა (მაგ., სტეპლერით, ბაინდერით) ან ფურცლების რაიმენაირი სხეულებრივი კავშირი, არამედ უფრო მეტად მნიშვნელოვანია ის, რომ დანომრილი იყოს დოკუმენტის გვერდები, ასევე მისი აბზაცები/პუნქტები, გრაფიკულად დოკუმენტი ქმნიდეს ერთიან სხეულს და ფურცლებზე დატანილი ინფორმაცია აყალიბებდეს ერთიან შინაარს. დოკუმენტის ზემოაღნიშნული კრიტერიუმებით შედგენით სრულდება გაფრთხილების, ანუ დაუფიქრებლად ნაჩქარევი ნების გამოვლენისგან დაცვის მიზანი, ასევე სიცხადისა და მტკიცების ფუნქცია. აღნიშნულისთვის არავითარი როლი არ ენიჭება ფურცლების აკინძვას, ვინაიდან ფურცლების აკინძვა მხოლოდ გაყალბებას უშლის ხელს და ისიც უმნიშვნელოდ.

12

განსაკუთრებით ყურადღება უნდა მიექცეს ურთიერთდაკავშირებული დოკუმენტებისადმი დაწესებულ წინაპირობებს. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც ხელშეკრულების დოკუმენტი ფურცლების ერთობლიობისგან კი არ შედგება, არამედ ხელშეკრულების მთლიანი ტექსტი რამდენიმე დოკუმენტის შეერთებით ყალიბდება (მაგ., ცალკე დოკუმენტად ხელშეკრულების სტანდარტული პირობები, ხელშეკრულების დანართი, გადახდის გრაფიკი და ა.შ.). ამ შემთხვევაში შესაძლოა პრობლემური იყოს ის, რომ ურთიერთდაკავშირებული დოკუმენტები არ ქმნიდეს ერთიანობის განცდას, ანუ ისინი ვერ იქნეს აღქმული გარიგების ერთ დოკუმენტად. ამიტომ, ამ დროს მნიშვნელოვანია, რომ არსებობდეს ორმხრივი კავშირი დოკუმენტებს შორის. მაგალითად, ხელშეკრულებაში უნდა იყოს მითითებული, რომ მას ახლავს ასევე დანართი (დანართის საიდ. ნომერი აუცილებელია), ხოლო დანართში უნდა მიეთითოს, თუ რომელ ხელშეკრულებას ერთვის. წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლებელია ურთიერთდაკავშირებული დოკუმენტებიდან დადგეს რომელიმეს ან ყველას ბათილობის საკითხი.

2. ხელმოწერა

13

69 III მუხლი ეხება წერილობითი ფორმის სავალდებულო ატრიბუტს – ხელმოწერას. ნორმის ფორმულირებას – „წერილობითი ფორმის არსებობისას საკმარისია გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერა“ – აქვს რამდენიმე დატვირთვა. ერთი მხრივ, რეგულირება მიუთითებს იმაზე, რომ მხარეთა ხელმოწერა გარიგების დოკუმენტის აუცილებელი შემადგენელი ნაწილია და მეორე მხრივ, სიტყვას „საკმარისია“ აქვს პირდაპირი მნიშვნელობა, რაც გულისხმობს იმას, რომ წერილობითი დოკუმენტი იძენს ძალას მხარეთა ხელმოწერით, დამატებითი ატრიბუტები, როგორიცაა, მაგალითად, საწარმოს ბეჭედი, ან სხვა რაიმე აღნიშვნა დოკუმენტზე, ზედმეტია დოკუმენტის სამართლებრივი ძალმოსილების შესამოწმებლად.[14]

14

უპირველეს ყოვლისა, ხელმოწერას აქვს ე.წ. დოკუმენტის დასრულების ფუნქცია, რაც გამოიხატება იმაში, რომ ხელის მომწერი ხელმოწერით ასრულებს თავის ნების გამოვლენას და შინაარსობრივად ადასტურებს მას. დოკუმენტის დასრულების ფუნქციაში იგულისხმება ასევე ის, რომ ხელი უნდა მოეწეროს დოკუმენტის ბოლოს, დოკუმენტის დასაწყისში ან რომელიმე გვერდზე ხელის მოწერა არასაკმარისია დოკუმენტის ძალმოსილებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ პრაქტიკაში, ფურცლების გამოცვლის/გაყალბების თავიდან ასაცილებლად, გავრცელებულია ყოველ გვერდზე ხელის მოწერა, ეს მაინც არ ნიშნავს იმას, რომ დოკუმენტის ბოლოს ხელის მოწერა ზედმეტია. ყოველ გვერდზე ხელის მოწერას, განსხვავებით დასრულების ფუნქციისაგან, აქვს სხვა ფუნქცია, კერძოდ, გაყალბებისგან თავდაცვის, ხოლო ტექსტის ბოლოს ხელის მოწერას – დოკუმენტის დასრულების, მისთვის სამართლებრივი ნამდვილობის შეძენის ფუნქცია.

15

ზემოაღნიშნულის გარდა, ხელმოწერას აქვს ასევე მიკუთვნებადობის ფუნქცია, რაც გულისხმობს იმას, რომ ხელმოწერით უნდა დგინდებოდეს ნების გამომვლენის ვინაობა და უზრუნველყოფილ იქნეს შინაარსის ნამდვილობა (ანუ ვის ეკუთვნის ხელმოწერა). ამით მიღწეულ უნდა იქნეს მესამე პირების მიერ დოკუმენტის გაყალბებისგან დაცვა. ამიტომ, სრულიად საკმარისია ხელმოწერა, რომლითაც შესაძლებელი ხდება პირის იდენტიფიცირება. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვითაც, „ხელმოწერა უნდა განხორციელდეს გარიგებისათვის სპეციალურად შედგენილ დოკუმენტზე (კონტრაქტზე) საკუთარი ხელით და მითითებული უნდა იყოს ხელმომწერის სახელი და გვარი გარკვევით, წინააღმდეგ შემთხვევაში კონტრაქტი ნამდვილი არ არის“.[15] სწორედ ამიტომ, პრაქტიკაში (მაგ., ბანკები), ხშირ შემთხვევაში ითხოვენ მხარეებისგან, რომ მათ გარკვევით მოაწერონ ხელი დოკუმენტს, რათა ხელმომწერის ვინაობა დადგენადი იყოს. როგორც წესი, ამ დროს საკმარისია გვარის მითითება, მხოლოდ სახელის მოწერით ვერ სრულდება ხელმოწერის ფორმის წინაპირობები, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც პირი ფსევდონიმით ან რაიმე კონკრეტული სახელითაა ცნობილი. მნიშვნელობა არ ენიჭება იმას, რამდენად „გაკრული ხელით“ არის ხელი მოწერილი, მთავარია, ხელმოწერა მთლიანობაში იძლეოდეს ხელმომწერის იდენტიფიცირების საშუალებას. დასაშვებია ქართულ ენაზე შემდგარ დოკუმენტზე ხელმოწერისას სხვა ალფაბეტის ასოების გამოყენება და ასევე, პირიქით, უცხო ენაზე დაწერილ დოკუმენტზე ქართული ასოების გამოყენება. ჯვრის ან მსგავსი სიმბოლოს დასმა ხელმოწერის ნაცვლად, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც პირმა წერა-კითხვა იცის, არ უნდა ჩაითვალოს ნამდვილად,[16] ამ შემთხვევაში უნდა აღინიშნოს, თუ რატომ ვერ აწერს პირი ხელს და საჭიროების შემთხვევაში მესამე პირმა მოაწეროს ხელი (იხ. 70-ე მუხლის კომენტ.). მიკუთვნებადობის ფუნქციას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმ შემთხვევებში, როდესაც გარიგების ფორმას მტკიცებისა და სიცხადის ფუნქცია აქვს.

16

განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმას, რომ ნების გამომვლენი თავად აწერდეს დოკუმენტს ხელს (ხელმოწერის ავთენტურობა – „საკუთარი ხელით“). წარმომადგენლის მიერ დოკუმენტზე წარმოდგენილის სახელით ხელმოწერა არ იქნება ნამდვილი, ვინაიდან წარმომადგენლის მეშვეობით გარიგების გაფორმებისას წარმომადგენელი მოქმედებს საკუთარი სახელით და ავლენს საკუთარ ნებას. წარმომადგენელს შეუძლია დოკუმენტზე საკუთარი სახელით მოაწეროს ხელი (თუმცა, დოკუმენტის ტექსტში უნდა აღინიშნოს მისი წარმომადგენლობის შესახებ ამ ხელმოწერისას, მაგ., ფორმულირებით – „წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით ...“). ავთენტურობა მოითხოვება ხელმოწერის მიმართ, თუმცა, არ მოითხოვება თვით დოკუმენტთან მიმართებაში (დოკუმენტი შესაძლოა შეადგინონ ასევე მესამე პირებმა). ხელმოწერის დროს დახმარება, მაგალითად, შეუძლო პირისთვის ხელის დაჭერა (ან წაშველება), შეიძლება ჩაითვალოს დასაშვებად, ვინაიდან ამ დროს ნების გამომვლენი დოკუმენტისთვის სამართლებრივი ძალის მინი- ჭებაში მაინც ჩართული რჩება, ხელმოწერაც მისი ნებიდან გამომდინარეობს და მას ეკუთვნის. ამ დანაწესთან შედარებით, უფრო ფართოდ მიდის 70-ე მუხლი, რომლის დროსაც ხდება ხელმოწერის გადანდობა, ანუ თანმხლები პირი აწერს უშუალოდ ხელს და ამ დროს არ არის სახეზე ხელმოწერაში დახმარება (წაშველება) ან წარმომადგენლის მიერ ხელმოწერა (დაწვრ. იხ. 70-ე მუხლის კომენტ.).

3. ბლანკეტური ხელმოწერა

17

პრაქტიკაში გავრცელებულია ასევე ე.წ. ბლანკეტური ხელმოწერები, რაც გულისხმობს შეუვსებელ ან არასრულყოფილად შევსებულ დოკუმენტზე ხელის მოწერას იმ მიზნით, რომ დოკუმენტში ტექსტი მოგვიანებით ჩაემატება, ან შეუვსებელი ფორმულარი/ბლანკი შეივსება. ბლანკეტური ხელმოწერების ნამდვილობა, დოკუმენტის დასრულებისა თუ მიკუთვნებადობის ფუნქციების ჭრილში, საკმაოდ დიდ პრობლემას წარმოადგენს. თუმცა, მისი გამოყენება სწრაფი სამართალბრუნვის მიზნებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. ზოგადი თვალსაზრისით მიიჩნევა, რომ ბლანკეტური ხელმოწერაც არის ასევე გამოვლენილი ნების შინაარსობრივი დადასტურება. მოგვიანებით შემვსების მიერ შეთანხმებული ტექსტის დოკუმენტში ჩამატების მიუხედავად, მიიჩნევა, რომ ჩამატებული ტექტი ექცევა ხელმომწერის მიერ გამოვლენილ ნებაში. მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალური თვალსაზრისით, ამ შემთხვევაში შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ შესრულებულია ფორმის წინაპირობები, ასეთი სახით დოკუმენტის შედგენისას მაინც ვერ სრულდება გაფრთხილების ფუნქცია – მხარე არ არის დაცული გადაწყვეტილების ნაჩქარევი მიღებისგან. ამიტომ, იმ შემთხვევაში, როდესაც სავალდებულო ფორმის შესახებ ნორმას აკისრია გაფრთხილების ფუნქცია, თავიდან რომ იქნეს აცილებული ბათილობის შედეგი, სავალდებულოდ უნდა იქნეს მიჩნეული დოკუმენტის შევსებაზე უფლებამოსილების წერილობითი მინიჭება.[17] ბლანკეტური ხელმოწერის შემთხვევებთან მიმართებით უნდა გამოიყოს ორი შემთხვევა: 1) იმ შემთხვევაში, თუ ბლანკზე ხელის მომწერმა ნებაყოფლობით გადასცა შემვსებელ პირს ბლანკი, ხოლო ამ უკანასკნელმა შეთანხმებული პირობების დარღვევით შეავსო იგი, ითვლება, რომ ბლანკზე ხელის მომწერს არ შეერაცხება გამოვლენილი ნება, ბლანკის შემვსებელი მოქმედებს როგორც წარმომადგენელი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გარეშე.[18] თუმცა, ამ შემთხვევაში შესაძლებელია წარმოიშვას ბლანკზე ხელმომწერი პირის მიერ მესამე პირის წინაშე პასუხისმგებლობა გამოწვეული ზიანისთვის, ვინაიდან მან ბლანკზე ხელის მოწერით სამარ- თალბრუნვაში წარმოეშვა მისი ხელმოწერისა და დოკუმენტის ნამდვილობის ფიქცია (გასათვალისწინებელია თანაბრალეულობა ბლანკის შემვსებთან ერთად). 2) სხვა შემთხვევაა, თუ პირმა მართლსაწინააღმდეგოდ მოიპოვა ხელმოწერილი ბლანკი. ამ შემთხვევაშიც ითვლება, რომ ბლანკზე ხელის მომწერი არ ავლენს ნებას, ხოლო ბლანკის შემვსებელი მოქმედებს როგორც წარმომადგენელი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გარეშე. განსხვავებით წინა შემთხვევისაგან, ბლანკზე ხელის მომწერი არ აგებს პასუხს სამართალბრუნვაში ჩადენილი უპასუხისმგებლობისათვის.

IV. მხარდაჭერის ხელმოწერის სავალდებულობა (69 3¹)

18

კოდექსი მხარდამჭერის მიერ წერილობითი გარიგების დასადებად ადგენს სავალდებულო ფორმას. ხელშეკრულების ნამდვილობა უკავშირდება ხელშეკრულებაზე მხარდამჭერის მიერ ხელმოწერით იმ ფაქტის დადასტურებას, რომ ხელშეკრულების დადების პროცესში მხარდამჭერმა სრულად განუმარტა მხარდაჭერის მიმღებს გარიგების არსი, გარიგებით მხარეების მიერ აღებული ვალდებულებები, გარიგების პირობების დარღვევის სამართლებრივი შედეგები, გარიგების სარგებელი და ა.შ. წერილობითი ხელშეკრულების სავალდებულო ფორმა მიზნად ისახავს ორივე მხარის ინტერესების დაცვას. კოდექსი, ერთი მხრივ, იცავს სამოქალაქო-კური ან გონებრივი/ინტელექტუალური დარღვევების გამო სათანადო განმარტების გარეშე შესაძლოა სრულად არ შეეძლოს გაიაზროს გარიგების ნამდვილი არსი და მიადგეს ზიანი. მეორე მხრივ, კონტრაჰენტის ინტერესში შედის მხარდაჭერის მიმღებთან გარიგების დადებისას წერილობითი გარიგების სავალდებულო ფორმის დაცვა იმისათვის, რომ გამოირიცხოს მისთვის სასურველი გარიგების შეცილების ან ბათილად ცნობის სამართლებრივი შესაძლებლობა.

მიუხედავად იმისა, რომ მხარდამჭერი სავალდებულოდ აწერს ხელს გარიგებას, ის არ არის მხარე, მას არ წარმოეშობა გარიგებით გათვალისწინებული უფლებებით სარგებლობისა და ვალდებულებების შესრულების მოვალეობა. მხარდამჭერის მონაწილეობა გარიგების პროცესში დაკავშირებულია გარიგების ნამდვილობასთან (იხ. 581, 64 და 66 მუხლების კომენტარი).

V. ხელმოწერის ავთენტურობიდან გამონაკლისი (მექანიკური საშუალებებით ხელმოწერა)

19

69 IV მუხლში განსაზღვრულია ხელშეკრულების ავთენტურობიდან გამონაკლისი, რაც იმას გულისხმობს, რომ იქ, სადაც ეს მიღებულია ჩვეულებად, დასაშვებია ნების გამომვლენის მიერ პირადი ხელმოწერის ნაცვლად დოკუმენტის ფაქსიმილეთი დამოწმება. ეს შესაძლებელია განხორციელდეს ნებისმიერი მექანიკური საშუალებით (მაგ., ბეჭედი, ქსეროქსი და ა.შ.). ფაქსიმილიეთი დამოწმებაში იგულისხმება პირადი ხელმოწერის ასლის მექანიკური საშუალებით გამოსახვა. აქ არ იგულისხმება საწარმოს ბეჭედი, ან სხვა რაიმე სიმბოლო.

„ხელმოწერის აღდგენასა და განმეორებაში~ იგულისხმება პირადი ხელმოწერის ანალოგის განთავსება დოკუმენტზე (მაგ., ბეჭდით). „ხელმოწერის აღბეჭდვა“ მოიცავს მექანიკური საშუალებით ხელმოწერის ასლის ბეჭდური სახით გამოსახვას დოკუმენტზე (მაგ., პრინტერით, ქსეროქსის აპარატით და ა.შ.).

20

ნორმა შემთხვევათა ჯგუფებიდან ასახელებს „ფასიან ქაღალდებს, რომელთა გამოშვებაც დიდი რაოდენობით ხდება“ (იხ. მაგ., 922 I, II; 923 II), თუმცა, იგი შეიძლება მოქმედებდეს ასევე სხვა შემთხვევებისთვისაც (მაგ., სადაზღვევო პოლისები). თუმცა, ასეთად არ ჩაითვლება საწარმოს დირექტორის ფაქსიმილეს განთავსება თანამშრომელთან გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებაზე, ვინაიდან ამ შემთხვევაში შრომითი კონტრაქტის ფაქსიმილეთი დადება ვერ ჩაითვლება სავაჭრო ჩვეულებაში დამკვიდრებულ წესად, რომელიც გარიგების მხარეების მიერ აღიარებულია; ფაქსიმილე არ შეიძლება გამოიყენებოდეს ინდივიდუალურად დადებული გარიგებების დროს.[19]

VI. წერილობითი ფორმის განსაკუთრებული სახეები

1. სანოტარო (რთული წერილობითი) ფორმა

21

2006 წლის დეკემბერში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად შეიცვალა 69 V მუხლის ფორმულირება და გაუქმდა მოსამართლის მიერ გარიგების დამოწმების ინსტიტუტი. სანოტარო მოქმედებების განხორციელებაზე უფლებამოსილ პირებს განსაზღვრავს 69 V მუხლი – „ნოტარიუსმა ან კანონით გათვალისწინებულმა სხვა პირმა. კანონით გათვალისწინებულ სხვა პირებში იგულისხმება „2009 წლის 4 დეკემბრის „ნოტარიატის შესახებ“ კანონის 41-ე და მომდევნო მუხლებში ჩამოთვლილი პირები (მაგ., თვითმმართველი ორგანოს რწმუნებულები, საზღვარგარეთ საქ. დიპლომატიური წარმომადგენლობები და ა.შ.).

69 V მუხლს აქვს მხოლოდ მითითების ფუნქცია, მასში არ არის დეტალურად დარეგულირებული სანოტარო მოქმედების განხორციელებისადმი წაყენებული წინაპირობები. ნორმის გამოყენების სფერო წინაპირობად აწესებს, რომ დამოწმება ხდება მხოლოდ წერილობითი ფორმის არსებობისას; ხოლო ფორმის სავალდებულობა უნდა გამომდინარეობდეს კანონიდან ან მასზე შესაძლებელია თვითონ მხარეები შეთანხმდნენ. ზეპირად დადებული გარიგებების ნოტარიული დამოწმება არ ხდება.

უნდა აღინიშნოს ასევე ის, რომ ნორმის ძველი რედაქცია იცნობდა მხოლოდ „გარიგების ფორმის დამოწმებას“; არსებული რედაქციით კოდექსი ერთმანეთისგან მიჯნავს „გარიგების დამოწმებას“ და „გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობის დამოწმებას (დადასტურებას!)“. აღნიშნული გამიჯვნა გაზიარებულია „ნოტარიატის შესახებ“ კანონში: 38 I ა მუხლი – ნოტარიუსი „კანონით დადგენილ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით ადასტურებს გარიგებებს“; და 38 I ა მუხლში – „ამოწმებს დოკუმენტზე ხელმოწერის ნამდვილობას“. როგორც ვხედავთ, სახეზეა ტერმინოლოგიური აღრევა, ვინაიდან 69 V მუხლის თავდაპირველ რედაქციაში გამოყენებული ტერმინი „დამოწმება“ გულისხმობდა არა მხოლოდ ხელმოწერების ნამდვილობის (ავთენტურობის) დამოწმებას, არამედ იგულისხმებოდა, რომ ნოტარიუსი ვალდებული იყო გარიგების შინაარსი სამართლებრივად შეემოწმებინა და მხარეებისთვის განემარტა მათი უფლებები და მოვალეობები, ასევე გაეკეთებინა მითითება სამართლებრივ შედეგზე.[20] აღნიშნული მიდგომა გაზიარებულია ასევე ლიტერატურაშიც,[21] ვინაიდან მხოლოდ სანოტარო მოქმედების ასეთი სახით განხორციელებით სრულდება ინფორმაციის მიწოდებისა და კონსულტაციის გაწევის ფუნქცია (იხ. 68-ე მუხლის მე-3 ველი). მხოლოდ გარიგებაზე ხელმოწერის ავთენტურობის დადასტურებით აღნიშნული ფუნქცია ვერ შესრულდება. ინფორმაციისა და კონსულტაციის მიწოდების ვალდებულება გამომდინარეობს „ნოტარიატის შესახებ“ კანონის 38 III მუხლიდან – „ნოტარიუსი სამართლებრივ კონსულტაციას უწევს პირებს და მათი თხოვნით ადგენს დოკუმენტების პროექტებს“. კონსულტაციის გაწევის ვალდებულება ამ შემთხვევაში უნდა განიმარტოს იმგვარად, რომ ნოტარიუსი ვალდებულია, მხარეებს (განსაკუ- თრებით სამართლებრივად გამოუცდელ მხარეს) წაუკითხოს ხელშეკრულება და განუმარტოს თავიანთი უფლებები და მოვალეობები და მიუთითოს სამართლებრივ შედეგებზე (ნოტ. კანონის 38 III, 50 II მუხლები).

2. ელექტრონული ფორმა

22

როგორც ზემოთ აღინიშნა, 2008 წლის 14 მარტს ძალაში შევიდა კანონი „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“. ამით კანონმდებელმა ხელი შეუწყო 1999 წლის 12 დეკემბრის ევროპარლამენტისა და საბჭოს „ელექტრონული ხელმოწერის შესახებ საერთო სტანდარტის შესახებ“, ასევე 2000 წლის 8 ივნისის „ელექტრონული სამართალბრუნვის შესახებ“ დირექტივებთან ქართული კანონმდებლობის მიახლოებას, რითიც ხელი შეუწყო სამართალბრუნვაში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას. ამან კი შესაძლებლობა უნდა მისცეს თანამედროვე საინფორმაციო და კომუნიკაციის ტექნოლოგიების გამოყენების გაზრდას საბაზრო ურთიერთობებში.

ელექტრონული ფორმა გამოიყენება მარტივი წერილობითი ფორმის ალტერნატივად. ელექტრონული დოკუმენტი და მასზე ხელმოწერა გათანაბრებულია მატერიალურ დოკუმენტზე ხელმოწერასთან,[22] რაც იმას გულისხმობს, რომ, თუ კანონი სავალდებულოდ აწესებს წერილობით ფორმას, მის სანაცვლოდ შესაძლებელია ელექტრონული ფორმის გამოყენება. ელექტრონულ ფორმას მტკიცებულების ძალა ენიჭება სასამართლოში.[23] მაშასადამე, ელექტრონული ფორმა გულისხმობს ელექტრონული დოკუმენტის არსებობას. ელექტრონული დოკუმენტი არის „ელექტრონული, ოპტიკური ან სხვა მსგავსი საშუალების გამოყენებით შექმნილი, გაგზავნილი, მიღებული ან შენახული წერილობითი ინფორმაცია“.[24] ელექტრონულ დოკუმენტზე ინფორმაცია გამოსახული უნდა იყოს ანბანურად და მისი წაკითხვა შესა- ძლებელი უნდა იყოს მხოლოდ სპეციალური ტექნიკური მოწყობილობით. არ აქვს მნიშვნელობა იმას, კოდურად დახურულია თუ ღია დოკუმენტი, მთავარია ის, რომ მონაცემის (თუნდაც კოდის მოხსნის შემდგომ) წაკითხვა შესაძლებელი იყოს. მეორე აუცილებელი პირობა, რომელიც დაწესებულია ელექტრონული დოკუმენტის მიმართ, არის მისი ხანგრძლივი გადმოცემაუნარიანობა, ამ უნარის გარეშე ელექტრონული დოკუმენტი დაკარგავდა წერილობითი ფორმის მნიშვნელოვან ფუნქციას, კერძოდ, ვერ შესრულდებოდა მტკიცების ფუნქცია. თუმცა, ამ ფუნქციის შესასრულებლად არ უნდა დაუწესდეს ელექტრონულ დოკუმენტს გადამეტებული მოთხოვნები, საკმარისია ის, თუ ელექტრონული დოკუმენტი მყარ დისკზე ან DVD/CD დისკზე ინახება. ამაზე მეტყველებს ისიც, რომ ელექტრონული დოკუმენტის ყველა ეგზემპლარი ორიგინალად ითვლება და მას არ შეიძლება ასლი ჰქონდეს.[25]

23

ზემოაღნიშნული არ ვრცელდება ელექტრონულ ხელმოწერაზე, ვინაიდან ელექტრონული ხელმოწერის მოქმედების ვადა შესაძლებელია შეჩერდეს. ამით მიყენებული ზიანი ანაზღაურებას ექვემდებარება.[26] ელექტრონული ხელმოწერა არის ნებისმიერი ელექტრონული საშუალების გამოყენებით შექმნილ მონაცემთა ერთობლიობა, რომელსაც ხელმომწერი იყენებს ელექტრონულ დოკუმენტთან მისი კავშირის აღსანიშნავად.

მნიშვნელოვანია, რომ ელექტრონული ფორმაც ასრულებდეს იმ ფუნქციებს, რაც ეკისრება მარტივ წერილობით ფორმას. უნდა აღინიშნოს, რომ წერილობითი ფორმის თითქმის ყველა ფუნქცია სრულდება ელექტრონული ფორმის გამოყენების შემთხვევაშიც. წერილობითი ფორმა უნდა ემსახურებოდეს მიზანს, ხელშეკრულების დადება გამიჯნოს წინასახელშეკრულებო ურთიერთობებისგან და მისი შინაარსი ცხადად წარმოადგინოს (სიცხადის ფუნქცია, იხ. 68, ველი 3). ეს ფუნქცია ელექტრონული ფორმით ისევე სრულდება, როგორც წერილობითი ფორმით. იგივე შეიძლება ითქვას მტკიცების ფუნქციასთან დაკავშირებით, როგორც აღინიშნა, მთავარი, ამ შემთხვევაში ელექტრონული დოკუმენტი გადმოცემაუნარიანი იყოს, რათა საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელი იყოს მისი მტკიცებულების სახით ამოღება. პრობლემურად შეიძლება ჩაითვალოს მხოლოდ ის, თუ რამდენად სრულდება ელექტრონული ფორმით გაფრთხილების ფუნქცია, – ნების გამომვლენი დაცულ იქნეს ნაჩქარევად გადაწყვეტილების მიღებისაგან.




  1. შდრ. კერესელიძე, უზოგადესი ცნებები, 2009, გვ. 289.
  2. იხ. „ზეპირი ფორმა“ – ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 339.
  3. „რთული წერილობითი ფორმა“ დამკვიდრებულია ლიტერატურასა და სასამართლო პრაქტიკაში, როგორც სანოტარო ფორმის სინონიმი. იხ. მაგ. ზოიძე, სკ-ის კომენტარი, წიგნი I, მუხ. 69, გვ. 216.
  4. თუმცა, ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ ელექტრონული ფორმით დადებული ხელშეკრულება და ელექტრონულად ტექსტუალური ფორმით დადებული ხელშეკრულება. ელექტრონული ფორმით დადებული ხელშეკრულება აკმაყოფილებს მარტივი წერილობითი ფორმით დადებული ხელშეკრულების წინაპირობებს, ვინაიდან მას ერთვის ხელმოწერა, რომელიც ავტორიზებულია. ელექტრონულად ტექსტუალური ფორმით დადებული ხელშეკრულების შემთხვევაში არ გვაქვს სახეზე ხელმოწერა, შესაბამისად, ასეთი სახით დადებული ხელშეკრულება უთანაბრდება ზეპირად დადებულ ხელშეკრულებას.
  5. ზამბახიძე, ელექტრონული ვაჭრობის სამართლებრივი რეგლამენტაციის საფუძვლები (პრობლემები და პერსპექტივები), ქართული სამართლის მიმოხილვა, 8/2005, გვ. 1-2; ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 348.
  6. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 341.
  7. შდრ. MüKo/Einsele, BGB, 6. Aufl., 2012, § 126, Rn. 6 ff.
  8. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 346 – ეყრდნობა Flume, Rechtsgeschäft, S. 250 მოსაზრებას.
  9. სუსგ სამოქ., 9/2005, გვ. 12-13; ციტ. ასევე ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 346.
  10. საქ. უზენაესი სასამართლო, საქმე № ას-1317-1444-04, 12.04.2005.
  11. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 341.
  12. იხ. RG DJZ 15 (1910), 594 f. გერმანიის სასამართლო პრაქტიკამ, ასეთად ჩათვალა, მაგ., პატარა დაფა, რაზეც ცარცით იყო დაწერილი ანდერძი.
  13. შდრ. მაგ. BGHNJW 1972, 681, 683.
  14. აღნიშნულ მიდგომას იზიარებს „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის V 5 მუხლი: „საწარმოს რეგისტრაციისათვის ან საქმიანობისათვის არ არის სავალდებულო საწარმოს ბეჭდის არსებობა. დაუშვებელია, ნორმატიული აქტით ან სახელმწიფო ორგანოს მიერ მოთხოვნილ იქნეს საწარმოს ბეჭდით დამოწმებული ნებისმიერი დოკუმენტი“.
  15. საქ. უზენაესი სასამართლო, საქმე № ას-214-511-04, 3.05.2004.
  16. საქ. უზენაესი სასამართლო, განჩინება, საქმე № 3კ/563-03, 16.12.2003.
  17. აღნიშნული მიდგომა დამკვიდრებულია გერმანიის სასამართლო პრაქტიკაში და გასაზიარებელია ქართულ პრაქტიკაშიც, იხ. მაგ. BGH NJW 1996, 1467, 1468 f; BGH NJW-RR 2005, 1141, 1142. ამ წესის დარღვევა განსაკუთრებით სამომხმარებლო ხელშეკრულებებსა და თავდებობის შემთხვევებში უნდა იწვევდეს გარიგების ბათილობას.
  18. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 343.
  19. საქ. უზენაესი სასამართლო, საქმე № ას-214-511-04, 3.05.2004.
  20. ტერმინოლოგიურ გამიჯვნასთან დაკავშირებით იხ. დამატებით ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 345; კერესელიძე, უზოგადესი ცნებები, 2009, გვ. 282.
  21. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, 2011, გვ. 345; კერესელიძე, უზოგადესი ცნებები, 2009, გვ. 282; ზოიძე, სკ-ის კომენტარი, წიგნი I, მუხ. 69, გვ. 218.
  22. „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“ კანონის 3 I მუხლი.
  23. სამოქ. საპროცესო კოდექსის 134 11 მუხლი; „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“ კანონის 3 V მუხლი.
  24. „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“ კანონის 2 ა) აა) მუხლი.
  25. „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“ კანონის მუხლი 4.
  26. „ელექტრონული ხელმოწერისა და ელექტრონული დოკუმენტების შესახებ“ კანონის მუხლი 14.


დატოვეთ კომენტარი
თქვენ შეგიძლიათ კომენტარის დატოვება ანონიმურად. თუ არ გსურთ ანონიმურობა, გაიარეთ რეგისტრაცია ან ავტორიზაცია.

Retrieved from "http://civilcode.ge/index.php?title=მუხლი_69._გარიგების_ფორმა&oldid=1428"